Od redakcji Tenete Traditiones:

 Publikujemy przekład wypowiedzi ks. Gabriela Lavery’ego, poświęconej poglądowi przedstawionemu przez bp. Donalda Sanborna podczas sesji pytań i odpowiedzi z 29 lipca 2026 roku. Spór dotyczy źródła jurysdykcji koniecznej do ważnego udzielania rozgrzeszenia w sakramencie pokuty.

 Nie jest to zagadnienie drugorzędne ani wyłącznie akademickie. Kapłan otrzymuje w sakramencie święceń władzę święceń, jednak do ważnego rozgrzeszania penitentów potrzebuje również jurysdykcji. Zasadnicze pytanie brzmi zatem: skąd kapłani katoliccy otrzymują tę jurysdykcję w czasie długotrwałego wakatu Stolicy Apostolskiej i powszechnej apostazji?

 Ks. Lavery odrzuca teorię jurisdictio ligata, według której jurysdykcja nad wszystkimi penitentami miałaby być zawarta już w samych święceniach, a Kościół jedynie ograniczałby możliwość jej wykonywania. Wskazuje natomiast na tradycyjną zasadę jurisdictio suppleta: Kościół, zgodnie ze stałą wolą swoich prawowitych pasterzy, uzupełnia jurysdykcję tam, gdzie jest ona konieczna dla zbudowania Kościoła i ratowania dusz.

 Tekst stanowi również ważny głos w dyskusji nad Tezą materialno-formalną, która — zdaniem autora — nie rozwiązuje problemu jurysdykcji, lecz prowadzi ostatecznie do uzależnienia jego rozwiązania od struktur Novus Ordo.

✠ ✠ ✠

Ks. Gabriel Lavery: Błąd bp. Donalda Sanborna w kwestii źródła jurysdykcji do spowiadania

 Podczas sesji pytań i odpowiedzi z 29 lipca 2026 roku bp Donald Sanborn otwarcie głosił błędną naukę dotyczącą źródła jurysdykcji wymaganej do ważnego udzielania rozgrzeszenia. Wszyscy teologowie sprzed Vaticanum II uznawali ten pogląd za „fałszywy i niedopuszczalny”. Chodzi o błąd jurisdictio ligata, czyli teorię „jurysdykcji związanej”, według której każdy kapłan wraz ze święceniami otrzymuje od Chrystusa jurysdykcję nad każdym penitentem. Do ważnego udzielenia rozgrzeszenia nie byłaby mu zatem potrzebna żadna dodatkowa jurysdykcja kościelna, otrzymana od przełożonego posiadającego władzę w Kościele. Kościół miałby jedynie wiązać lub ograniczać władzę otrzymaną przez kapłana w święceniach, tak aby zwyczajnie nie mogła być ona wykonywana.

 Według tej teorii jedynym powodem, dla którego kapłan „normalnie” potrzebuje kościelnego upoważnienia do spowiadania (facultates) albo zezwolenia na udzielanie rozgrzeszenia, jest to, że Kościół „wiąże” lub „ogranicza” tę udzieloną przez Boga władzę, pozwalając wykonywać ją jedynie na określonym terytorium. Bp Sanborn idzie jeszcze dalej, dokonując dodatkowego i niczym nieuzasadnionego kroku w rozumowaniu: twierdzi mianowicie, że ilekroć biskup diecezjalny jest nieobecny, ograniczenie to przestaje obowiązywać, ponieważ nie ma wówczas władzy, która mogłaby „ograniczyć” uprawnienie kapłana. W takim przypadku każdy kapłan miałby więc prawo swobodnie rozgrzeszać każdego penitenta.

 To godne ubolewania, że jakikolwiek wykształcony duchowny próbuje dziś bronić błędu, który od stuleci był powszechnie odrzucany, a w czasach nowszych został wskrzeszony jedynie przez niektórych heretyków, takich jak janseniści. Galtier, autor licznych opracowań poświęconych sakramentowi pokuty, doskonale znający historię opinii teologicznych w tej kwestii, zawarł znakomite omówienie tego błędu w swoim traktacie De paenitentia z 1956 roku, wydanym przez Papieski Uniwersytet Gregoriański.

 Galtier pisze:

„Jak gdyby Kościół wiązał jurysdykcję udzieloną przez samego Chrystusa mocą samych święceń, zabraniając penitentom poddawania się innym kapłanom niż ci, których sam wyznacza przez przydzielenie im poddanych. Lecz jest to pogląd fałszywy i niedopuszczalny: Kościół nie może bowiem w taki sposób związać władzy udzielonej przez samego Chrystusa, aby akt tej władzy był nieważny” (Galtier, De paenitentia, nr 536).

 Niestety faktem jest, że duchowni będący zwolennikami Tezy materialno-formalnej, niekiedy po prostu tworzą teologię na bieżąco, stosownie do potrzeb Tezy, nie konfrontując jej z rzeczywistym nauczaniem teologów. Ostateczną normą zdaje się obrona Tezy za wszelką cenę. Nic innego nie może wyjaśnić, w jaki sposób kapłani ci mogą głosić podobne opinie, skoro wszyscy wiemy ze studiów seminaryjnych, że zostały one powszechnie odrzucone.

 Osoby wywodzące się z kościoła Novus Ordo, Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X albo innych środowisk Recognize and Resist („uznawać i stawiać opór”), które postrzegają Tezę jako możliwe rozwiązanie teologiczne, rzekomo odpowiadające na wszystkie trudności, powinny zrozumieć, że w żaden sposób nie uwolni ich ona od teologicznych wątpliwości. Nie dostarczy rozumowi poszukiwanych wyjaśnień: w jaki sposób kapłani ci posiadają jurysdykcję do ważnego udzielania rozgrzeszenia, jak mogą odrzucać „hierarchię” Novus Ordo oraz w jaki sposób nadal zachowywane są apostolskość i widzialność Kościoła.

 Prawdziwe i jedyne katolickie nauczanie głosi, że kapłan, aby ważnie udzielać rozgrzeszenia w sakramencie pokuty, musi otrzymać jurysdykcję od władzy istniejącej w Kościele. Nie można tego wymogu w żaden sposób wyjaśnić tak, jak gdyby w pewnych okolicznościach stawał się on zbędny. Jest to wymóg ustanowiony prawem Bożym. Właśnie dlatego również FSSPX całkowicie przegrało spór z Siscoe’em i Salzą w kwestii jurysdykcji. Dopóki członkowie Bractwa twierdzą, że Prevost i jego poprzednicy są prawdziwymi papieżami, nie mają żadnej możliwości wyjaśnienia, w jaki sposób mogą ważnie rozgrzeszać penitentów. Jeżeli prawdziwy papież wyraźnie odmawia wam jurysdykcji, nie posiadacie jej wcale. Ani odrobiny!

 Z drugiej strony, zgodnie z powszechnym nauczaniem teologów, zwłaszcza o. Jakuba Layneza SJ, Kościół — mocą wyrażonej w jego prawie woli papieży — uzupełnia jurysdykcję, gdy jest ona konieczna „dla zbudowania Kościoła” oraz „aby dusze nie zginęły”. Na tej podstawie teologowie powszechnie nauczali o jurysdykcji uzupełnianej w przypadku błędu powszechnego oraz wątpliwości, jeszcze zanim zasada ta została wprowadzona do Kodeksu prawa kanonicznego.

 Stała wola Kościoła, aby udzielać jurysdykcji tam, gdzie jest ona konieczna, aby dusze nie zostały zgubione, stanowi prawdziwe wyjaśnienie tego, w jaki sposób kapłani posiadają dzisiaj — w czasie apostazji i długotrwałego wakatu Stolicy Apostolskiej — jurysdykcję potrzebną do ważnego udzielania rozgrzeszenia. Ta sama zasada wyjaśnia również inne przypadki, w których jurysdykcja jest niezbędna do osiągnięcia tych samych celów.

 Duchowni będący zwolennikami Tezy są jednak zdecydowani odrzucić to wyjaśnienie jako źródło jurysdykcji, na mocy której rozgrzeszają penitentów, ponieważ samo uznanie tak rozumianej jurisdictio suppleta — czy też jurysdykcji uzupełnianej w jakiejkolwiek innej postaci — doprowadziłoby do rozmontowania całej Tezy. Uparcie twierdzą, że jesteśmy jedynie „śmieciarzami” i maszynami do udzielania sakramentów, pozbawionymi jakiejkolwiek jurysdykcji, ponieważ przyjęcie przeciwnego stanowiska — a więc uznanie, że w obecnej sytuacji Kościół uzupełnia nam jurysdykcję — oznaczałoby, iż nie musimy zwracać się ku Novus Ordo jako ku władzy, od której zależy rozwiązanie obecnego kryzysu. Jakże przygnębiająca jest to Teza — i jak bardzo pozostaje ona sprzeczna z samą naturą oraz celem Kościoła!

Ks. Gabriel Lavery

✠ ✠ ✠

Źródło: ks. Gabriel Lavery, profil @FrLavery na platformie X

Tłumaczenie i opracowanie redakcyjne: Tenete Traditiones