Gdy czoło dzisiejszego Marszu Niepodległości dotarło na błonia Stadionu Narodowego, koniec pochodu nie ruszył jeszcze z ronda Dmowskiego. Wśród maszerujących był Prezydent Rzeczypospolitej Karol Nawrocki, który przeszedł przez Most Poniatowskiego z biało-czerwoną flagą. Uczestnicy powitali go okrzykiem „Czołem, panie Prezydencie!”, po czym odśpiewali hymn narodowy.
Według szacunków w Marszu Niepodległości wzięło udział od 500 tys. do 1 mln polskich patriotów. Marcin Osowski, szef sztabu organizacyjnego, mówił o co najmniej pół milionie uczestników, a na oficjalnym profilu marszu dopuszczono możliwość, że było ich nawet milion. Organizatorzy mówią o absolutnym rekordzie. Nawet warszawski ratusz, który przed rokiem szacował frekwencję na około 100 tys., tym razem podał, że uczestników mogło być aż 250 tys.
Wobec tak wielkiej manifestacji narodowej dumy i miłości do Ojczyzny godzi się przypomnieć, co właściwie wydarzyło się 11 listopada 1918 roku i komu zawdzięczamy ogłoszenie niepodległości Polski. Cześć oddawana ludziom, którzy odbudowali Państwo Polskie, zobowiązuje również do wierności prawdzie o ich dziele.
Niepodległość ogłosiła Rada Regencyjna
To właśnie Rada Regencyjna 7 X. 1918 roku ogłosiła Deklarację Niepodległości Polski. Orędzie podpisali trzej regenci: abp Aleksander Kakowski, książę Zdzisław Lubomirski i hrabia Józef Ostrowski. Orzeł Królestwa Polskiego, którym posługiwała się Rada Regencyjna, był w listopadzie 1918 r. oficjalnym godłem niepodległego Państwa Polskiego. Nie jest to szczegół obojętny: państwo, w którym Piłsudski obejmował władzę, było już niepodległe i pozostawało Królestwem.
W tekście opublikowanym 7 X przypomnieliśmy, że za orędziem Rady Regencyjnej stała rzeczywista praca nad odbudową państwa: jeszcze przed listopadem powstawały polskie urzędy, rozwijano własne sądownictwo i szkolnictwo oraz organizowano Wojsko Polskie. Gdy więc Piłsudski przybył do Warszawy, istniały już polskie instytucje, a władzę sprawowała Rada, z której rąk miał ją przejąć.
Bryg. Józef Piłsudski przybył do Warszawy z twierdzy w Magdeburgu 10 listopada. Na ten dzień można datować faktyczne przekazanie dowództwa; sama odezwa Rady Regencyjnej nosi datę 11 listopada 1918 roku. Piłsudski otrzymał władzę wojskową i naczelne dowództwo nad podległymi Radzie wojskami polskimi prawowicie, z rąk regentów. Ci zaś nadal sprawowali zwierzchnią władzę państwową. 11 listopada ma własne znaczenie: rozbrajanie niemieckich żołnierzy w Warszawie oznaczało kres okupacji stolicy. Ani ogłoszenie niepodległości, ani zmiana ustroju nie nastąpiły jednak tego dnia.
Faktyczny i symboliczny kres monarchii nastąpił 14 XI 1918 roku, gdy regenci rozwiązali Radę Regencyjną i złożyli w ręce Józefa Piłsudskiego również zwierzchnią władzę państwową. Nazajutrz Monitor Polski otrzymał podtytuł „Dziennik Urzędowy Republiki Polskiej”. Po utworzeniu przez Piłsudskiego socjalistycznego rządu Jędrzeja Moraczewskiego Orzeł pośrodku winiety Monitora stracił koronę.
De iure jednak za kres monarchii należy uznać dopiero 29 listopada, dzień ogłoszenia dekretu z 22 listopada o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej. Do tego czasu Piłsudski sprawował najwyższą władzę w państwie formalnie jeszcze monarchicznym. W tym sensie jego pozycję można określić jako pozycję regenta de iure; jest to określenie charakteru sprawowanej przez niego władzy, a nie jego urzędowy tytuł. Na mocy dekretu objął urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa, a 20 lutego 1919 roku Sejm Ustawodawczy powierzył mu dalsze sprawowanie urzędu Naczelnika Państwa. Niepodległość ogłosiło Królestwo Polskie; republika była późniejszą formą ustrojową już niepodległego państwa.
„Polak w Polsce gospodarzem”
Pod tym hasłem przeszedł dziś, jak co roku od co najmniej 17 lat, ulicami Warszawy Marsz Niepodległości. Wśród biało-czerwonych sztandarów szły rodziny z dziećmi, ludzie młodzi i starsi. Ten obraz odnotował zagraniczny News Force, a Mario Nawfal zapytał, na jakiej podstawie takie zgromadzenie nazywa się „skrajnie prawicowym”. Reuters użył tej etykiety wobec samego marszu; Bloomberg przypisał ją organizatorom i zestawił zapowiadany udział Prezydenta z napięciami po strzelaninie w Krakowie. Tymczasem warszawski ratusz poinformował, że na marszu nie odnotowano większych incydentów.
W marszu wzięli udział także przedstawiciele PiS, Rozwoju Plus, Konfederacji Wolność i Niepodległość oraz Konfederacji Korony Polskiej. Ze sceny wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak, prezes Ruchu Narodowego i jeden z liderów Konfederacji, wezwał polskich patriotów, by zjednoczyli się przed przyszłorocznymi wyborami, odsunęli obecną ekipę od władzy i doprowadzili do powstania propolskiego rządu.
Dlatego, doceniając skalę dzisiejszej manifestacji patriotyzmu i oddając cześć bohaterom, którzy przed 108 laty rozbrajali okupanta, przypominamy właściwą datę odzyskania Niepodległości: 7 października 1918 roku. Niech pamięć o listopadowych dniach nie przesłania aktu, którym Rada Regencyjna ogłosiła niepodległość Polski, ani faktu, że uczyniła to w imieniu Królestwa Polskiego.
Ojczyźnie króla racz przywrócić, Panie!
Za Redakcję Tenete Traditiones
Michał P. Mikłaszewski, redaktor naczelny
- Orędzie Rady Regencyjnej do Narodu Polskiego z 7 października 1918 r.
- Odezwa i akt Rady Regencyjnej z 11 i 14 listopada 1918 r.
- Dekret z 22 listopada 1918 r.
- Uchwała Sejmu Ustawodawczego z 20 lutego 1919 r.
- Wpis Związku Monarchiczno-Reakcyjnego
- NCZAS.INFO: przebieg marszu i pierwsze szacunki
- NCZAS.INFO: szacunek ratusza
- NCZAS.INFO: wystąpienie Bosaka
- NCZAS.INFO: relacje zagraniczne
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Uwaga: tylko uczestnik tego bloga może przesyłać komentarze.