OD REDAKCJI TENETE TRADITIONES:
W ostatnim czasie na łamach pisma Most Holy Trinity Seminary Newsletter (numer z maja 2026 r.) Jego Ekscelencja ks. bp Donald H. Sanborn przedstawił krytykę koncepcji Niedoskonałego Soboru Powszechnego jako możliwego rozwiązania obecnego kryzysu Kościoła. Ponieważ autor ten od wielu lat należy do najbardziej znanych przedstawicieli środowiska sedewakantystycznego, a jego głos cieszy się znacznym autorytetem wśród wielu wiernych przywiązanych do Tradycji katolickiej, wypada odnieść się do przedstawionych przez niego argumentów z należną powagą i szacunkiem. Nie ulega bowiem wątpliwości, że intencją Jego Ekscelencji jest obrona Boskiej konstytucji Kościoła oraz zachowanie nienaruszonej sukcesji Piotrowej. W tej trosce o dobro Kościoła wszyscy katolicy wierni Tradycji pozostają zgodni. Spór dotyczy jednak nie celu, lecz środków prowadzących do jego osiągnięcia. Szczególną uwagę zwraca argumentacja przedstawiona przez JE ks. bp. Sanborna w kwestii jurysdykcji uzupełnionej (jurisdictio suppleta) oraz możliwości działania Kościoła w sytuacji nadzwyczajnej. Czcigodny autor stwierdza bowiem:
„Chrystus, jako Głowa Kościoła, może upoważnić heretyckich kardynałów do przeprowadzenia tego, co jest absolutnie konieczne dla ciągłości linii Piotrowej.”
Jest to twierdzenie niezwykle doniosłe, ponieważ oznacza uznanie zasady, iż Boski Założyciel Kościoła może w wyjątkowych okolicznościach uzupełnić to, czego wymaga dobro całego Kościoła oraz zachowanie sukcesji Piotrowej. Z drugiej jednak strony Jego Ekscelencja stanowczo odmawia możliwości podobnego działania Bożej Opatrzności względem katolickich biskupów, którzy zachowali nienaruszoną wiarę i sukcesję apostolską. W tym właśnie miejscu pojawia się trudność, której nie sposób pominąć. Jeżeli bowiem przyjmuje się zasadę, że Chrystus może nadzwyczajnie uzupełnić to, co konieczne dla zachowania widzialnej struktury Kościoła, wówczas należałoby wykazać, dlaczego taka pomoc miałaby przysługiwać wyłącznie posoborowym „kardynałom”, a być z góry wykluczona wobec katolickich biskupów. Samo stwierdzenie tego nie stanowi jeszcze dowodu. Co więcej, argument ten wydaje się prowadzić do osobliwej sytuacji, w której większe zaufanie pokłada się w hipotetycznym nadzwyczajnym działaniu łaski wobec osób publicznie związanych z modernizmem i zajmujących stanowiska posoborowych „kardynałów” w strukturach Novus Ordo, niż wobec biskupów, którzy zachowali integralność wiary katolickiej. Trudno nie zauważyć pewnej niekonsekwencji takiego rozumowania. Jeżeli bowiem Chrystus może nadzwyczajnie upoważnić heretyckich „kardynałów” do dokonania aktu koniecznego dla zachowania linii Piotrowej, dlaczego nie miałby udzielić tej samej pomocy katolickim biskupom zgromadzonym na Niedoskonałym Soborze Powszechnym dla ratowania Kościoła w bezprecedensowym kryzysie?
Pytanie to domaga się odpowiedzi tym bardziej, że godność kardynalska jest instytucją prawa kościelnego, podczas gdy biskupstwo należy do samej konstytucji Kościoła ustanowionej przez naszego Pana Jezusa Chrystusa. Nie zamierzamy jednak w niniejszym opracowaniu prowadzić polemiki personalnej ani podważać dobrych intencji naszego szanownego adwersarza. Pragniemy jedynie poddać jego argumenty spokojnej analizie w świetle zasad teologii katolickiej, historii Kościoła oraz samej natury prawa kościelnego. Kryzys, którego doświadczamy, jest bezprecedensowy, a zatem wymaga nie tylko wierności Tradycji, lecz także starannego rozważenia wszystkich środków, jakie Boski Założyciel Kościoła pozostawił swojemu Mistycznemu Ciału dla zachowania jego jedności i ciągłości. Z tych właśnie względów przedstawiamy poniższe rozważania — fragment jednego z artykułów z serii odpowiedzi na zarzuty, opublikowanej na stronie Unam Sanctam. Tekst ten publikowaliśmy już wcześniej na naszej stronie, jednak uznaliśmy, że zasługuje on na osobne przypomnienie, stanowi bowiem wyjątkowo trafną odpowiedź na argumentację przedstawioną przez JE ks. bp. Donalda Sanborna. Pozostawiamy ostateczny osąd sumieniom wiernych katolików oraz sądowi samej Opatrzności Bożej, która nigdy nie opuszcza swojego niepokalanego Kościoła.
Papież Pius XII postanowił, że wyłącznie kardynałowie mają prawo wyboru papieża, a zatem żadne inne rozwiązanie nie jest możliwe
Argument ten opiera się na konstytucji Vacantis Apostolicae Sedis Papieża Piusa XII, która z kolei odwołuje się do konstytucji Vacante Sede Apostolica św. Piusa X.
Szczególne znaczenie przypisuje się następującemu fragmentowi:
„32. Ius eligendi Romanum Pontificem ad S. R. E. Cardinales unice et privative pertinet...”
„Prawo wyboru Biskupa Rzymskiego przysługuje wyłącznie i nieodwołalnie kardynałom Świętego Kościoła Rzymskiego, z całkowitym wyłączeniem jakiejkolwiek ingerencji ze strony innych dostojników kościelnych lub jakiejkolwiek władzy świeckiej, niezależnie od jej rangi i charakteru.” [1]
Argument brzmi zatem następująco:
Ponieważ przepis ten wyraźnie stwierdza, że nikt poza kardynałami nie może wybierać papieża, a żadna późniejsza norma go nie uchyliła, należy bezwzględnie przestrzegać tego postanowienia i wykluczyć wszelkie alternatywy.
Z argumentem tym wiążą się jednak dwa zasadnicze problemy.
Po pierwsze, zakłada on już na wstępie, że obecnie istnieją ważni kardynałowie.
Po drugie, konsekwentne stosowanie tej zasady prowadzi do reductio ad absurdum, czyli do wniosku absurdalnego.
Pierwsza kwestia została już omówiona powyżej (por. punkt a). Przejdźmy zatem do drugiej.
Konsekwentne trzymanie się tego argumentu prowadzi do wniosku absurdalnego, ponieważ sami kardynałowie Novus Ordo nie przestrzegają norm ustanowionych przez Piusa XII. W konsekwencji, zgodnie z założeniami tego argumentu, nie mogliby oni dokonywać ważnych wyborów, jeśli przepisy te nadal obowiązywałyby w obecnej sytuacji.
W przemówieniu wygłoszonym na poparcie swojej konstytucji Papież Pius XII stwierdził:
„Powszechnie wiadomo, że nasz poprzednik, Papież Sykstus V, w konstytucji Postquam verus z dnia 3 grudnia 1586 roku, po zauważeniu, że w dawnych czasach Święte Kolegium było zbyt małe, a w czasach późniejszych zbyt liczne, ustalił liczbę kardynałów na siedemdziesięciu, na wzór siedemdziesięciu starszych Izraela, zakazując pod bardzo surowymi sankcjami przekraczania tej liczby z jakiegokolwiek powodu, choćby najbardziej naglącego. Bez wątpienia następni Papieże nie byliby związani tym postanowieniem, gdyby uznali za stosowne zwiększyć lub zmniejszyć liczbę kardynałów; nie istnieje jednak żaden ślad, aby którykolwiek z nich uchylił to prawo, które zostało ponadto wyraźnie potwierdzone w kanonie 231 Kodeksu Prawa Kanonicznego.” [2]
Istotnie, Kodeks Prawa Kanonicznego stanowi:
Kan. 231 § 1:
„Święte Kolegium [Kardynalskie] dzieli się na trzy stopnie: biskupi, do których należy jedynie sześciu kardynałów zarządzających diecezjami podmiejskimi; prezbiterzy, których jest pięćdziesięciu; oraz diakoni, których jest czternastu.”
Natomiast sam Papież Sykstus V postanowił:
„...ustanawiamy i zarządzamy na zawsze, aby w przyszłości, po zliczeniu wszystkich kardynałów każdego stopnia — biskupów, prezbiterów i diakonów — zarówno obecnych, jak i tych, którzy zostaną ustanowieni później, ich łączna liczba nigdy nie przekroczyła siedemdziesięciu, i aby liczba ta pod żadnym pozorem, z żadnej okazji ani z jakiejkolwiek przyczyny, nawet najpilniejszej, nie mogła zostać zwiększona.” [3]
A zatem ograniczenie do siedemdziesięciu kardynałów było normą obowiązującą w sposób trwały; zostało ustanowione jako wieczyste, nigdy oficjalnie nie zostało uchylone przed Soborem Watykańskim II, a dodatkowo zostało potwierdzone przez Piusa XII.
Jeżeli więc przyjmiemy logikę omawianego zarzutu, zgodnie z którą wszystkie przepisy Piusa XII należy zachować bez wyjątku dla zapewnienia ważności wyboru, to również ta norma powinna obowiązywać bez żadnych odstępstw.
Jeżeli zatem nie jest przestrzegana, wynikałoby z tego samego rozumowania, że nie tylko wybory dokonywane przez obecnych kardynałów są nieważne, lecz także całe współczesne kolegium kardynalskie należałoby uznać za nieprawowite.
Przepis ten został bowiem niewątpliwie naruszony. Obecnie istnieje ponad 240 kardynałów Novus Ordo, z czego ponad 120 posiada prawo wyboru papieża. [4]
Limit siedemdziesięciu kardynałów został zniesiony przez Pawła VI w roku 1975. [5]
Niektórzy spośród zwolenników wakansu Stolicy Apostolskiej mogliby odpowiedzieć, że należałoby mimo wszystko zachować zasadę, iż wyłącznie kardynałowie mogą dokonywać wyboru papieża, oczekując jedynie, aż przywrócą oni swoje przepisy do stanu zgodnego z normami Piusa XII i ponownie ograniczą swoją liczbę do siedemdziesięciu. Wówczas — twierdzą — możliwe byłoby przeprowadzenie ważnego wyboru.
Stanowisko takie nie jest jednak możliwe do utrzymania.
Jeżeli bowiem przepisy zostały zmienione i unieważnione przez Pawła VI w 1975 roku, wówczas wszystkie wybory papieskie dokonane po tej dacie byłyby nieważne.
To zaś całkowicie podważa omawiany argument, ponieważ kardynałowie mogą być mianowani wyłącznie przez ważnie wybranego papieża. [6]
Jeżeli wszyscy papieże po roku 1975 zostali wybrani nieważnie — zgodnie z założeniami samych zwolenników tego stanowiska — wówczas również wszystkie nominacje kardynalskie dokonane od tego czasu byłyby nieważne.
Wszyscy kardynałowie mianowani przed rokiem 1975 już nie żyją, podobnie jak wszyscy kardynałowie mianowani przez Pawła VI. [7]
W konsekwencji nie istnieją już ważni kardynałowie ani ważnie wybrani papieże zdolni do mianowania nowych kardynałów.
A zatem, kierując się tą samą logiką, według której należy bezwzględnie przestrzegać norm Piusa XII stanowiących, że wyłącznie kardynałowie mogą wybierać papieża, trzeba byłoby również dojść do wniosku, że nie ma już kardynałów i nie istnieje możliwość ustanowienia nowych.
W ten sposób argument ten sam siebie obala.
Można jeszcze próbować twierdzić, że pomimo tej nieważności Kościół mimo wszystko uzupełniałby to, co konieczne dla ważności nominacji kardynalskich oraz wyborów papieskich dokonywanych przez kardynałów, nawet jeśli odbywały się one wbrew obowiązującym normom.
Na to odpowiadamy, że taki argument stanowi w rzeczywistości przyznanie, iż Kościół może uzupełnić to, co konieczne w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie można zachować przepisów w ich dosłownym brzmieniu.
A skoro tak jest, oznacza to zarazem przyznanie, że bezwzględna konieczność korzystania z kardynałów przy wyborze papieża nie istnieje.
Tym samym argument ten dostarcza dodatkowego poparcia dla tezy, że w wyjątkowej sytuacji konieczności Niedoskonały Sobór Powszechny może otrzymać szczególną władzę niezbędną do rozwiązania kryzysu i zapewnienia Kościołowi jego Głowy.
Przypisy
[1] Papież Pius XII, konstytucja apostolska Vacantis Apostolicae Sedis (1945), tytuł II, rozdz. I.
[2] Acta Apostolicae Sedis. Commentarium Officiale, Annus XXXVIII, seria II, t. XIII, s. 15.
[3] Papież Sykstus V, konstytucja apostolska Postquam Verus (1586), nr 4.
[4] Statystyki kardynałów według danych Stolicy Apostolskiej (stan na luty 2026 r.): Composition of the College of Cardinals by Geographic Area, Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej.
[5] Papież Paweł VI, konstytucja apostolska Romano Pontifici Eligendo (1975).
[6] Kodeks Prawa Kanonicznego z 1917 r., kan. 232.
[7] Dane historyczne dotyczące kardynałów zostały zweryfikowane na podstawie katalogu hierarchii kościelnej GCatholic (stan na luty 2026 r.).
Fragment: „Tylko kardynałowie mogą wybrać prawdziwego papieża”
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz