Prezydent to Katechon — ten, który powstrzymuje

Grafika na podstawie kadru z nagrania, w którym Prezydent RP ogłosił decyzje w sprawie ustaw, 13 listopada 2026 r.

13 listopada Prezydent Rzeczpospolitej dr Karol Nawrocki po raz drugi odmówił podpisania ustawy dotyczącej blokowania treści w Internecie. Tym razem zawetował nowelizację ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną (druk sejmowy nr 2693), wdrażającą unijny akt o usługach cyfrowych (DSA). Sedno sporu tkwiło w tym, komu wolno rozstrzygać o bezprawności wypowiedzi i nakazywać jej zablokowanie. Prezydent stanął na stanowisku, że o bezprawności treści powinien rozstrzygać niezależny sąd, i odmówił przyznania urzędnikom tak szerokich uprawnień, prowadzących do zamordyzmu i cenzury.

W podsumowaniu pierwszego roku prezydentury Karola Nawrockiego przywołałem ocenę prof. Jacka Bartyzela, który dostrzegł w działalności Prezydenta rolę katechoniczną. Kolejne weto daje sposobność, by do tej myśli powrócić i powiedzieć wyraźnie, co przez nią rozumiem. Prezydent jako Katechon — czyli ten, który powstrzymuje [zło]. Jest to określenie tego, co głowa państwa może i powinna czynić w porządku doczesnym, ilekroć powierzona jej władza pozwala nie dopuścić do wejścia w życie złego prawa, sprzecznego z prawem moralnym.

„Ten, który trzyma teraz”

W Drugim Liście do Tesaloniczan św. Paweł pisze o tajemnicy nieprawości, która już działa, i o przeszkodzie powstrzymującej objawienie się Antychrysta. W przekładzie ks. Jakuba Wujka Apostoł mówi najpierw o tym, „co zatrzymawa” (2 Tes 2,6), a następnie o „tym, który trzyma teraz” (2 Tes 2,7). W tekście greckim odpowiadają temu dwie formy: τὸ κατέχον — to, co powstrzymuje, i ὁ κατέχων — ten, który powstrzymuje. Adresaci listu wiedzieli, do czego św. Paweł się odnosił, gdyż wcześniej mówił im o tym osobiście. Nam pozostawił słowa, których dokładnego znaczenia już św. Augustyn nie ośmielał się rozstrzygać. W następnym wersecie Apostoł mówi, co nastąpi, gdy zabraknie tego, który powstrzymuje: niegodziwiec się objawi, a zgładzi go sam Chrystus (2 Tes 2,8). Powstrzymywanie zła ma zatem własną wartość, choć nie jest jego ostatecznym pokonaniem.

Jedna z najdawniejszych wykładni widziała ową zaporę w Cesarstwie Rzymskim. Tertulian wiązał trwanie cesarstwa z odsunięciem ostatecznych nieszczęść; św. Jan Chryzostom, choć znał także wykładnię odnoszącą te słowa do łaski Ducha Świętego, skłaniał się ku cesarstwu. Św. Augustyn dopuszczał tę interpretację, zachowując ostrożność co do tego, co właściwie miał na myśli Apostoł. Można więc mówić o dawnej i poważnej tradycji wykładni, pisząc tu słowo tradycja małą literą: mowa o ludzkim odczytaniu słów objawionych.

Myśl ta przetrwała upadek cesarstwa na Zachodzie. W Bizancjum wyrażała się między innymi w opowieści o ostatnim cesarzu rzymskim. Na średniowiecznym Zachodzie Adson z Montier-en-Der w liście do królowej Gerbergi wiązał odsunięcie nadejścia Antychrysta z dalszym trwaniem rzymskiego porządku cesarskiego pod władzą królów frankijskich. W szerszym znaczeniu podobną powinność przypisywano chrześcijańskim monarchom, zarówno średniowiecznym, jak i nowożytnym: mieli używać powierzonej sobie władzy do obrony ładu i powstrzymywania nieprawości. Do tej tradycji powrócił w XX wieku Carl Schmitt, gdy w Nomosie ziemi opisywał chrześcijańskie cesarstwo średniowieczne jako historyczną postać Katechona.

Od Rzymu cesarskiego do Rzymu Piotrowego

Św. Tomasz z Akwinu postawił pytanie, którego nie sposób pominąć: skoro narody od dawna odstąpiły od Cesarstwa Rzymskiego, dlaczego Antychryst jeszcze się nie objawił? Odpowiadał, że porządek rzymski przeszedł z doczesnego w duchowy, a wspomniane przez Apostoła odstąpienie należy rozumieć również jako odstąpienie od wiary katolickiej Kościoła Rzymskiego. Św. Tomasz nie utożsamił wprost Katechona z Papieżem, lecz jego wykładnia pozwala dostrzec, dlaczego w tej sprawie nie wystarczy zatrzymać się na cesarzach i królach.

Pisałem już niegdyś, że w znaczeniu powszechnym jedynym prawdziwym Katechonem jest Papież Rzymski, widzialna Głowa Kościoła, następca św. Piotra i Wikariusz, czyli zastępca Chrystusa Pana na ziemi, zwany również przez świętych słodkim Chrystusem na ziemi. Władza cesarza czy króla, choćby rozciągała się na wiele narodów, pozostaje władzą doczesną. Papież zaś z racji swego urzędu stoi na straży wiary i ładu chrześcijańskiego w całym Kościele. Obecnie Papieża jednak nie mamy. Wakat na Stolicy Piotrowej nie udziela żadnemu władcy świeckiemu władzy następcy św. Piotra, lecz też nie zwalnia go z obowiązku powstrzymywania zła tam, gdzie rzeczywiście może mu się przeciwstawić. Prezydent ma w tym momencie dokładnie taką samą odpowiedzialność, jaką mieli dawniej katoliccy monarchowie.

Za dotychczasowe weta i o dalszą stanowczość

W tym doczesnym znaczeniu nazywam Prezydenta Katechonem. Wetując ustawę wdrażającą pożyczkę SAFE, Karol Nawrocki sprzeciwił się uzależnianiu finansowania polskiej obronności od decyzji instytucji unijnych. Odmówił też podpisu pod ustawami dotyczącymi Krajowej Rady Sądownictwa i likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego, a dwukrotnym wetem wobec ustaw dotyczących blokowania treści w Internecie stanął w obronie wolności słowa. W każdej z tych spraw mógł odmówić nadania szkodliwym przepisom mocy prawa i z tego uprawnienia skorzystał. Za tę konsekwencję i za wszystkie dotychczasowe weta należy mu się wdzięczność.

Podtrzymuję również apel o weto wobec nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości, która wróciła do Sejmu z poprawkami Senatu i której ostateczny tekst nie jest jeszcze przesądzony. Przyłączam się również do apelu posła Włodzimierza Skalika z Konfederacji Korony Polskiej: Panie Prezydencie, proszę pójść za ciosem i zawetować także haniebną, bolszewicką ustawę z druku sejmowego nr 3003. Ta ustawa nie może wejść w życie.

Pierwszeństwo mają jednak obie ustawy aborcyjne, ponieważ dotyczą podstawowego obowiązku państwa: ochrony życia niewinnego człowieka, zwłaszcza gdy ten sam bronić się nie może. Pierwsza przywraca tzw. przesłankę eugeniczną, druga przewiduje częściową dekryminalizację aborcji i pomocy w jej dokonaniu. Dlatego ponawiamy apel Tenete z 26 października o zawetowanie obu ustaw.

Panie Prezydencie, dziękujemy, że dotąd nie pozwolił Pan nadać złu mocy prawa. Kiedy Sejm uchwalał złe prawo, potrafił Pan powiedzieć: „Weto!”. W tym właśnie widzimy Pańską rolę jako tego, który powstrzymuje zło, i o tę samą odwagę i stanowczość prosimy teraz: by odmówił Pan podpisu pod obiema ustawami godzącymi w życie dzieci nienarodzonych.

Michał Paweł Mikłaszewski

Źródła:

• Kancelaria Prezydenta RP: decyzje w sprawie ustaw, 13 listopada 2026 r.
• Reuters: drugie weto wobec ustawy wdrażającej DSA i jego uzasadnienie
• Drugi List św. Pawła do Tesaloniczan, rozdz. 2, przekład ks. Jakuba Wujka
• Tertulian, Apologetyk, rozdz. XXXII
• Św. Jan Chryzostom, homilia IV do Drugiego Listu do Tesaloniczan
• Św. Augustyn, O państwie Bożym, księga XX, rozdz. 19
• András Kraft, The Last Roman Emperor Topos in the Byzantine Apocalyptic Tradition
• Carl Schmitt, The Nomos of the Earth, s. 59–60
• Św. Tomasz z Akwinu, komentarz do Drugiego Listu do Tesaloniczan, rozdz. 2, lekcja 1, nr 35
• Senat RP: przebieg prac nad nowelizacją ustawy o wychowaniu w trzeźwości, druk senacki nr 877
• Sejm RP: przebieg prac nad zmianą ustawy o planowaniu rodziny, druk nr 223
• Sejm RP: przebieg prac nad zmianą Kodeksu karnego, druk nr 611

MODLITWY ZA OJCZYZNĘ I PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ.

℣. Zachowaj, Panie, Rzeczpospolitą naszą,
℟. Która w Tobie, Boże mój, nadzieję pokłada.
℣. Ześlij jej, Panie, pomoc z przybytku swego.
℟. Z nieba wysokiego ją wesprzyj.
℣. Niech nie bierze nad nią góry nieprzyjaciel.
℟. A duch nieprawości niechaj jej nie szkodzi.
℣. Niech Bóg sprowadzi pokój do domów jej.
℟. I bezpieczeństwo do jej posiadłości.
℣. Panie, wysłuchaj modlitwy mojej.
℟. A wołanie moje niech do Ciebie przyjdzie.
℣. Pan z wami.
℟. I z duchem twoim.

Módlmy się.

Prosimy Cię, Panie, za przyczyną Najświętszej Maryi Panny, Królowej Polski, i wstawiennictwem świętych Patronów naszych, ochraniaj Rzeczpospolitą naszą od wszelkich przeciwności, a gdy całym sercem korzy się przed Tobą, zasłoń ją łaskawie od zasadzek nieprzyjacielskich.

Podaj, błagamy Cię, Panie, słudze swemu Karolowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej, prawicę niebieskiej pomocy, aby całym sercem Cię szukał, a o co godnie Cię prosi, niech wszystko otrzymać zdoła.

Przez Chrystusa, Pana naszego.

℟. Amen.
℣. Pomoc Boża niech zawsze będzie z nami.
℟. Amen.

Boże, Rządco i Panie narodów, z ręki i karności Twojej racz nas nie wypuszczać, a za przyczyną Najświętszej Panny, Królowej naszej, błogosław Ojczyźnie naszej, by Tobie zawsze wierna, chwałę przynosiła Imieniowi Twemu a syny swe wiodła ku szczęśliwości. – Wszechmogący wieczny Boże, spuść nam szeroką i głęboką miłość ku braciom i najmilszej Matce, Ojczyźnie naszej, byśmy jej i ludowi Twemu, swoich pożytków zapomniawszy, mogli służyć uczciwie. – Ześlij Ducha Świętego na sługi Twoje, rządy kraju naszego sprawujące, by wedle woli Twojej ludem sobie powierzonym mądrze i sprawiedliwie zdołali kierować. Przez Chrystusa Pana naszego.

℟. Amen.